Από την «Ωραία Πύλη» στο τέλος της ελπίδας | From the “Beautiful Gate” to the end of hope

Σε αποστολή με τους ΓΙΑΤΡΟΥΣ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΟΡΑ

Μέχρι πριν από ένα χρόνο σχεδόν κανείς δεν είχε ακούσει για την Ειδομένη. Ένα χωριό 120 ανθρώπων, 50 χιλιόμετρα από το Κιλκίς και 30 μέτρα από τα σύνορα με την ΠΓΔΜ. Το περασμένο καλοκαίρι όμως η Ειδομένη μπήκε για τα καλά στο χάρτη της προσφυγικής διαδρομής. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι πέρασαν από κει αναζητώντας προστασία και μια καλύτερη ζωή στην Ευρώπη. Ήταν το διάστημα που η συρμάτινη πόρτα της συνοριακής γραμμής αποτελούσε την «Ωραία Πύλη» για χιλιάδες απελπισμένους ανθρώπους. Στη συνέχεια, τα σύνορα έκλεισαν και 15.000 -20.000 έμειναν εκεί εγκλωβισμένοι για μήνες. Συνέχισαν να ελπίζουν όμως ότι «αύριο θα ανοίξουν τα σύνορα» μέχρι τον Μάιο του 2016 που η Ειδομένη εκκενώθηκε.

Από τις αρχές του 2015 χιλιάδες άνθρωποι από εμπόλεμες ζώνες άρχισαν να αναζητούν καταφύγιο στην Ευρώπη, περνώντας από την Ελλάδα. Διανύοντας αμέτρητα χιλιόμετρα, επιχειρούσαν ένα μακρύ ταξίδι προς τη Δυτική Ευρώπη μέσω της λεγόμενης «Βαλκανικής Οδού». Αφετηρία τους, το μικρό χωριό της Ειδομένης στα σύνορα της Ελλάδας με την ΠΓΔΜ. Από τον Μάρτιο της περασμένης χρονιάς, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα ξεκινήσαμε να υποστηρίζουμε τους ανθρώπους που έφταναν στην Ειδομένη.

Ήμασταν η πρώτη οργάνωση μαζί με ορισμένους τοπικούς εθελοντές που τους παρείχαμε ιατρική βοήθεια και ψυχολογική υποστήριξη και τους μοιράζαμε είδη πρώτης ανάγκης όπως τρόφιμα, κουβέρτες, είδη προσωπικής φροντίδας, ακόμα και ξύλα για να αντιμετωπίσουν το βαρύ κρύο όλοι εκείνοι που αναγκάζονταν να διανυκτερεύσουν στο ύπαιθρο. Συνολικά, οι ιατρικές μας ομάδες περιέθαλψαν περισσότερους από 38.000 ανθρώπους στην ευρύτερη περιοχή του Πολυκάστρου.

Τον Σεπτέμβριο του 2015, βλέποντας ότι ο αριθμός των ανθρώπων που διασχίζουν την περιοχή αυξάνεται σημαντικά και οι καιρικές συνθήκες επιδεινώνονται, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα δημιουργήσαμε έναν προσωρινό καταυλισμό διέλευσης κοντά στα σύνορα με την ΠΓΔΜ, ώστε να παρέχουμε βασικές υπηρεσίες στους πρόσφυγες που συνέχιζαν το δύσκολο ταξίδι τους προς την Ευρώπη. Ο καταυλισμός είχε αρχική δυναμική 1.500 ατόμων και παρείχε πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες, εγκαταστάσεις υγιεινής, πόσιμο νερό, τροφή και στέγαση σε θερμαινόμενες αδιάβροχες σκηνές. Μέσα σε λίγους μόλις μήνες η δυναμική του καταυλισμού διπλασιάστηκε και τον Μάρτιο του 2016, μπορούσε να φιλοξενήσει περισσότερους από 3.000 ανθρώπους. Παρόλα αυτά, κατά διαστήματα, οι άνθρωποι που έφταναν ήταν τόσοι πολλοί που χιλιάδες από αυτούς αναγκάζονταν να μείνουν σε σκηνές στο ύπαιθρο, εκτεθειμένοι στο κρύο και τις πολύ κακές καιρικές συνθήκες.

Η υπογραφή της απάνθρωπης συμφωνίας μεταξύ ΕΕ-Τουρκίας στα μέσα Μαρτίου 2016 σήμανε το κλείσιμο της Βαλκανικής Οδού και το σφράγισμα της «Ωραίας Πύλης». Σήμαινε ότι 55.000 άνθρωποι είχαν πλέον εγκλωβιστεί στην Ελλάδα.

Στην ευρύτερη περιοχή της Ειδομένης, ακόμα και στα πρατήρια καυσίμων, διέμεναν για μήνες μέχρι και 20.000 πρόσφυγες. Παρά τις υπερπροσπάθειες των οργανώσεων, που όλο αυτό το χρονικό διάστημα ήταν οι μόνες που στάθηκαν στο πλευρό των προσφύγων, οι συνθήκες διαβίωσης ήταν πολλές φορές άθλιες. Συχνά η απελπισία από τη μία πλευρά και η αστυνομική βία της ΠΓΔΜ από την άλλη, προκαλούσαν εντάσεις με εκατοντάδες τραυματίες. Στο τέλος Μαΐου 2016 η Ειδομένη βγήκε από το χάρτη της προσφυγικής διαδρομής. Οι αρχές εκκένωσαν τον άτυπο καταυλισμό και οι άνθρωποι μεταφέρθηκαν στο «άγνωστο» καθώς μέχρι και τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές πολύ λίγες πληροφορίες γνωρίζουμε για τους νέους χώρους φιλοξενίας.

Οι εικόνες που δεν θα ξεχάσουμε

Η Ειδομένη, για όλο το διάστημα που αποτελούσε την πύλη της Ελλάδας στην Ευρώπη, λειτουργούσε ως καθρέφτης όλων των εξελίξεων που σχετίζονταν με το προσφυγικό. Κάθε φορά που μια βόμβα έπεφτε στη Συρία, κάθε φορά που η Ευρώπη άλλαζε την πολιτική της, κάθε φορά που μια χώρα ύψωνε φράχτες κι έκλεινε τα σύνορά της, βλέπαμε τις άμεσες επιπτώσεις στους ταλαιπωρημένους ανθρώπους στην Ειδομένη. Εικόνες που μας συγκλόνισαν και δύσκολα θα αφήσουμε πίσω.

Όπως τις οικογένειες που είδαμε να περπατούν στο πλάι του δρόμου με τα υπάρχοντά τους σε τσάντες, κουβαλώντας όλη την ελπίδα και τη δύναμη που χρειάζεται κανείς για να ξεφύγει από τον πόλεμο. Όπως τον φόβο που είδαμε στα μάτια των παιδιών. Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ τον επτάχρονο Ιμπραήμ με το τραύμα στο κεφάλι που επέζησε από τη βόμβα που χτύπησε το σπίτι του στη Συρία και έφτασε στην Ελλάδα με μια βάρκα, μαζί με τη μητέρα και τα δύο αδέρφια του. Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ τους γονείς που έρχονταν νύχτα, μούσκεμα από τη βροχή, κρατώντας τα παιδιά στα χέρια, ψάχνοντας για μια σκηνή και μια κουβέρτα.

Θα μας στοιχειώνει για πάντα η εικόνα των τανκ από την άλλη πλευρά των συνόρων, ο ήχος των ελικοπτέρων που έκαναν χαμηλές πτήσεις πάνω από τις σκηνές και ο κρότος των χειροβομβίδων κρότου-λάμψης, με τα οποία η Ευρώπη υποδέχτηκε τους πρόσφυγες το 2016. Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ την αποπνικτική μυρωδιά των δακρυγόνων σε έναν καταυλισμό για πρόσφυγες, γεμάτο με γυναίκες και παιδιά.

Στην Ειδομένη είδαμε τους Ευρωπαίους ηγέτες να γυρίζουν την πλάτη σε χιλιάδες αθώους. Είδαμε έγκυες γυναίκες να τρέχουν στην κλινική μας με πόνους και τρόμο στα μάτια. Μητέρες να νανουρίζουν τα παιδιά τους στο κρύο, ανάβοντας φωτιές με ό,τι μπορούσαν να βρουν.

Δεν θα μπορέσουμε ποτέ να ξεχάσουμε τους ανθρώπους εκείνους που στέκονταν για μέρες μπροστά στην κλειστή πόρτα, με τα χαρτιά στα χέρια και το βλέμμα καρφωμένο στα σύρματα. Εκατοντάδες νέους και νέες που έμεναν στο περιθώριο της ζωής για μήνες. Όπως τον 25χρονο Χουσάμ, φοιτητή νομικής από τη Συρία που ελπίζει να ολοκληρώσει κάποτε τις σπουδές του σε ένα πανεπιστήμιο της Ευρώπης.

Από την άλλη μεριά, είδαμε και εικόνες ελπίδας και αλληλεγγύης. Όταν, τον Μάιο, οι ιατρικές μας ομάδες εμβολίασαν χιλιάδες παιδιά ενάντια σε επικίνδυνες ασθένειες, είδαμε τη χαρά και την ανακούφιση στα πρόσωπά των γονιών τους, που ένιωθαν επιτέλους ότι τα παιδιά τους είναι προστατευμένα. Είδαμε τους ψυχολόγους μας να κρατάνε το χέρι σε ανθρώπους που υπέφεραν από κατάθλιψη και να φροντίζουν παιδιά που στα όνειρά τους ζούσαν ξανά τον εφιάλτη του πολέμου.

Τέλος, δεν θα ξεχάσουμε ποτέ την εικόνα από τα απομεινάρια της εκκένωσης του καταυλισμού: μισοτελειωμένα γεύματα, αφημένα προσωπικά είδη και παιχνίδια που δεν πρόλαβαν να πάρουν μαζί τους οι πρόσφυγες. Οι μπουλντόζες είχαν σαρώσει τα πάντα. Κυρίως όμως είχαν σαρώσει τα όνειρα και την ελπίδα, θάβοντάς τα για πάντα δίπλα στην «Ωραία Πύλη».

Βίκυ Μαρκολέφα, Υπεύθυνη Επικοινωνίας της Αποστολής για τους Πρόσφυγες


Διάβασε το άρθρο στο περιοδικό Χωρίς Σύνορα

© Bastian Fischer, Rocco Rorandelli, Gemma Gillie – Médecins Sans Frontières (MSF)

View my photo project 

Exodus: A kaleidoscope of migration in Greece.

 

 

 

 

Advertisements

Say something... Say something...

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s